همزمان با نزدیك شدن به آغاز سال تحصیلی، تنظیم ساعت خواب و بیداری دانشآموزان یكی از دغدغههای والدین است؛ موضوعی كه به گفته یك روانشناس، بیش از آنكه با اجبار و تنبیه حل شود، به اصلاح سبك زندگی خانواده، الگوی رفتاری والدین و ایجاد نظم در ساعات خواب و استفاده از وسایل دیجیتال نیاز دارد.
به گزارش روابط عمومی رادیو صبا، در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید، برنامه «عصر صبا» با پرداختن به موضوع بیدار كردن دانشآموزان در روزهای ابتدایی مدرسه، این موضوع را از منظر روانشناسی بررسی كرد.
مستوره سادات مدرسی، روانشناس، در گفتوگو با برنامه «عصر صبا» با تأكید بر اینكه بیدار كردن كودك نباید با تنبیه و رفتارهای خشن همراه باشد، گفت: والدین ابتدا باید خودشان را جای كودك بگذارند و ببینند اگر قرار باشد كسی آنها را از خواب بیدار كند، چه شیوهای را ترجیح میدهند.
وی با اشاره به دشواری تغییر ساعت خواب كودكانی كه در تعطیلات تابستان دیر میخوابند و دیر بیدار میشوند، افزود: اگر كودك شب قبل بهموقع نخوابیده باشد، طبیعی است كه صبح حتی با نوازش و محبت نیز بهراحتی از خواب بیدار نشود؛ بنابراین مسئله اصلی، اصلاح ساعت خواب در شب است.
مدرسی با بیان اینكه نظم خواب باید به یك قاعده خانوادگی تبدیل شود، اظهار كرد: اگر قرار است كودك در ساعت مشخصی بخوابد، بهتر است این قانون برای همه اعضای خانواده رعایت شود. والدینی كه خود تا نیمههای شب بیدار هستند و از تلفن همراه و فضای مجازی استفاده میكنند، نمیتوانند انتظار داشته باشند فرزندشان بهموقع بخوابد.
این روانشناس ادامه داد: خانواده باید سبك زندگی منظم داشته باشد و بهتر است دستكم نیم ساعت تا یك ساعت پیش از خواب، همه اعضای خانواده از فضای مجازی و وسایل دیجیتال فاصله بگیرند. تلفن همراه، تبلت و سایر ابزارهای دیجیتال نیز میتوانند در این زمان كنار گذاشته شوند تا شرایط برای خواب مناسب فراهم شود.
وی با اشاره به نیاز كودكان به خواب كافی گفت: كودكان در سنین دبستان معمولاً به حدود 9 تا 12 ساعت خواب نیاز دارند و نوجوانان نیز به حدود 8 تا 10 ساعت خواب احتیاج دارند. خواب كافی نقش مهمی در تمركز، یادگیری، خلقوخو و عملكرد روزانه دانشآموزان دارد.
مدرسی افزود: كمبود خواب میتواند باعث كاهش تمركز، بیحوصلگی، تحریكپذیری و كاهش توانایی كودك در یادگیری شود و حتی بر سیستم دفاعی بدن نیز تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی ممكن است رفتارهای پرتحرك یا شیطنتهای كودكانه بیشتر شود و گاهی این رفتارها به اشتباه به عنوان بیشفعالی یا اختلال نقص توجه و بیشفعالی تلقی شود، در حالی كه ممكن است بخشی از آن ناشی از خستگی، كمخوابی و انرژی هدایتنشده كودك باشد.
وی با تأكید بر نقش والدین در ایجاد الگوی صحیح زندگی برای فرزندان بیان كرد: وظیفه پدر و مادر تنها تأمین غذا، پوشاك یا رساندن كودك به مدرسه نیست؛ والدین باید الگوی مناسبی از سبك زندگی را نیز به فرزند خود نشان دهند.
این روانشناس همچنین درباره شیوه بیدار كردن دانشآموزان در صبح گفت: مادر در زمان بیدار كردن كودك بهتر است نقش ناظم یا معلم را ایفا نكند. مادر باید برای كودك احساس امنیت و آرامش ایجاد كند و با صدای آرام او را صدا بزند و در صورت بیدار نشدن، پس از چند دقیقه دوباره تلاش كند.
مدرسی ادامه داد: نوازش كردن كودك، صحبت كردن با صدای آرام و حتی استفاده از موسیقی ملایم یا صدای آرام رادیو و تلویزیون میتواند به تدریج حس شنوایی كودك را فعال و او را برای بیدار شدن آماده كند.
وی تأكید كرد: والدین باید در زمان بیدار كردن كودك صبورترین اعضای خانواده باشند و اگر قرار است درباره مسئولیتپذیری، همكاری یا خستگی والدین با فرزند صحبت كنند، این مسائل را به زمانی موكول كنند كه همه اعضای خانواده هوشیار و آرام هستند.
مدرسی در پایان گفت: مادر در لحظه بیدار كردن كودك باید امنترین، صبورترین و همراهترین فرد خانواده باشد و با ایجاد آرامش، زمینهای فراهم كند كه كودك روز خود را با احساس خوب آغاز كند.
