در رادیو صبا، الهه خوانساری معاون آموزش انجمن سواد رسانهای ایران و مدیر آموزش خبرگزاری فارس، با نگاهی كاربردی و ساده به موضوع سواد رسانهای پرداخت و آن را ضرورتی حیاتی در دنیای امروز دانست؛ بهگونهای كه به تعبیر او، «از نان شب هم واجبتر است».
به گزارش روابط عمومی رادیو صبا، در رادیو صبا، الهه خوانساری معاون آموزش انجمن سواد رسانهای ایران و مدیر آموزش خبرگزاری فارس، با نگاهی كاربردی و ساده به موضوع سواد رسانهای پرداخت و آن را ضرورتی حیاتی در دنیای امروز دانست؛ بهگونهای كه به تعبیر او، «از نان شب هم واجبتر است».
خوانساری در مقدمه سخنان خود سواد رسانهای را به رژیم غذایی ذهن تشبیه كرد و توضیح داد: همانطور كه افراد برای حفظ سلامت جسم از خوردن هر غذایی پرهیز میكنند، در دنیای رسانه نیز باید مراقب بودند كه هر پیامی را بدون بررسی نپذیرند. او گفت:
«سواد رسانهای همان عینك هوشمندی است كه كمك میكند پشت پردهی خبرها، عكسها و ویدیوها را ببینیم.»
وی در ادامه تأكید كرد كه سواد رسانهای نوعی تفكر انتقادی است؛ مهارتی كه موجب میشود هنگام مواجهه با محتوا در شبكههای اجتماعی مانند اینستاگرام، تلگرام یا سایتهای خبری، مخاطب به سرعت آن را نپذیرد بلكه درباره هدف، منبع و نیت انتشار آن تأمل كند. این مهارت به گفته او، پاسخی به پرسشهای كلیدی است از جمله:
- این پیام از سوی چه كسی و با چه هدفی ساخته شده است؟
- چه بخشی از واقعیت در آن حذف یا تحریف شده؟
- آیا احساسات مخاطب را هدف گرفته است؟
خوانساری یكی از مهمترین چالشهای امروز را ورود به جنگ شناختی یا جنگ نرم دانست؛ جنگی كه توپ و تانك ندارد، بلكه سلاح آن اطلاعات غلط، شایعه، اخبار جعلی و جعل عمیق است. او خاطرنشان كرد كه هدف دشمن در این میدان، بمباران فكری و برهم زدن آرامش روانی مردم با ایجاد ناامیدی، ترس و عصبانیت است.
معاون آموزش انجمن سواد رسانهای ایران هشدار داد كه ناآگاهی در برابر رسانه مانند سربازی بدون زره در میان میدان مین است و افزود كه یادگیری سواد رسانهای سپری در برابر فریب و خطا محسوب میشود.
وی سه دلیل اصلی برای ضرورت این مهارت برشمرد:
جلوگیری از فریب خوردن: در دوران فناوریهای جدید مانند هوش مصنوعی و جعل عمیق، حتی دیدن و شنیدن نیز گاه قابل اعتماد نیست.
حفظ آرامش روانی: اخبار زرد و منفی با تحریك احساسات عمل میكنند، اما با سواد رسانهای میتوان هیجانها را كنترل و واكنشهای احساسی را مهار كرد.
پرهیز از شایعهپراكنی و ارتقای مسئولیت اجتماعی: ارسال اخبار نادرست، همكاری ناخواسته با دشمن در جنگ شناختی است. سواد رسانهای به فرد میآموزد پیش از بازنشر هر محتوا، صحت آن را بررسی كند.
خوانساری در پایان با یادآوری اینكه هوشمندی و آگاهی بزرگترین قدرت انسان امروز است،از مخاطبان خواست تا هرگاه پس از دیدن پیامی احساس خشم، ترس یا ناامیدی شدید پیدا كردند، لحظهای درنگ كنند؛ چرا كه درست در همان نقطه، دستكاری احساسی در حال وقوع است.
او سخنان خود را چنین جمعبندی كرد:
«مراقب ذهنهای زیبا و آگاه خود باشید، چون در این عصر، آگاهی بزرگترین سلاح ماست.»
